علي بن زيد البيهقي ( ابن فندق )

131

تاريخ بيهق ( فارسى )

و ذلك فى سنة ثمان و ثمانين « 1 » و ثلثمائة ، و درين مدت امير ابو سعيد سيمجور « 2 » قصد نيشابور كرد ، امير زياد او را بگرفت و حبس كرد و فتنه بنشاند ، و از حضرت بخارا بوى نامهء احماد انشا كردند . و او در حصار جومند بود كه نصر بن الحسن بن فيروزان - و او خال فخر الدوله على بن بويه بود - آن حصار بوى سپرد در وقتى كه از قومس « 3 » مستوحش گشت ، و در آن حصار ذخاير و سلاح بسيار بود ، و قومس از ولايت امير شمس المعالى قابوس بن وشمگير بود ، و نصر پنداشت كه چون نايب او در حصار جومند باشد آن نواحى بدان وسيلت و آلت او را مستخلص شود ، و نايب امير قابوس حميد بن مهدى بود ، ميان حميد و امير زياد منازعت مؤدى بمحاربت حاصل آمد ، و حميد بن مهدى را از جرجان مدد رسيد از ديالمه و اعراب ، و زياد طاقت مقاومت نداشت ، روى بمزينان نهاد ، خيلى از اعراب « 4 » بر وى افتادند ، غلامان او او را ضايع گذاشتند و هيچ مقاومت و مدافعت واجب نشناختند لكنهم فروا و ما كروا ، فتبا للعبيد و للموالى ، و ذلك غدوة يوم الجمعة لليلة بقيت من شهر ربيع الاخر سنة احدى و تسعين و ثلثمائة ، پس فياض عربى كه مقدم اعراب بود امير ابو الفضل زياد را اسير كرد و با جرجان نقل كرد ، و آنجا زياد جان بقابض الارواح تسليم كرد فى ذى القعدة سنة احدى و تسعين و ثلثمائة ، و امام على بن ابى الطيب النيشابورى گويد در مرثيت امير زياد امير و لكن ما على الموت آمر * زياد و لكن لا يزيد على العمر عزيز و لكن الممات مذلل * غنى و فى كف الممات اخو فقر له مونس لكنما الموت موحش * له خدم لكن تفرد فى القبر فلانا منن الموت يوما و ليلة * فانك فى بحر و لا امن فى البحر و امير زياد حصار جومند بابو نصر « 5 » احمد بن محمود الحاجب تسليم كرده بود و ابو نصر بامير نصر بن الحسن بن فيروزان داده « 6 » به حكم صداقتى كه ميان ايشان بود .

--> ( 1 ) نص و نب ، و ثلاثين . ( 2 ) عت . ( 3 ) نص ، قومش . ( 4 ) خيلى از عرب . ( 5 ) نص ، بامير نصر . ( 6 ) ش ، اين خبر با نيابت امير زياد از نصر بن الحسن درست نمىآيد ، جز اينكه فرض كنيم كه پس از آنكه ابو نصر حاجب از جانب شمس المعالى براى ازعاج نصر بن حسن آمده نايب او حصار را تسليم كرده ولى خود او پس از چند نوبت جنگ كردن حصار را مجددا بنصر بن الحسن داده است ، و احتمال مىرود كه لفظ امير زياد در ابتداى جمله غلط و صحيح آن امير قابوس باشد ، ( عت ) .